Twórz i dziel się. O otwartości w sieci dla dzieci

Twórz i dziel się. O otwartości w sieci dla dzieci (scenariusz)

Temat: Kultura i sztuka
Powiązane przedmioty nauczania:
  • Wiedza o kulturze
  • Języki obce
  • Plastyka
  • Muzyka
  • Godzina wychowawcza
Metody pracy
  • Burza mózgów
  • Praca indywidualna
  • Praca w grupach
Pomoce dydaktyczne: komputer z dostępem do internetu, papier, przybory do pisania i rysowania
Autor: Kasia Sawko
Czas trwania lekcji: --
Grupa docelowa (uczniowie): Gimnazjum

Streszczenie:

  Zadaniem scenariusza jest wykształcenie u uczniów postawy świadomego korzystania z nowych technologii- z poszanowaniem praw autorskich. Uczniowie przyswajają nowe pojęcia z tego zakresu, przygotowują się do dzielenia sie swoją twórczością oraz znają postawy legalnego wykorzystania zasobów kultury. 

Scenariusz na licencji: CC BY-SA.

 

 

 


Cele zajęć:

 Cele poznawcze:

  •  Uczeń zna różne rodzaje licencji Creative Commons.
  •  Uczeń zna podstawowe mechanizmy funkcjonowania prawa autorskiego.
  •  Uczeń rozumie pojęcie „domena publiczna”.
  •  Uczeń rozumie pojęcie remiksu.

Cele kształcące:

  •  Uczeń potrafi znaleźć w internecie zasoby publikowane na otwartej licencji oraz w domenie publicznej.
  •  Uczeń zna popularne „otwartościowe” serwisy internetowe.
  •  Uczeń potrafi świadomie korzystać z internetu z poszanowaniem prawa autorskiego.
  •  Uczeń potrafi opublikować swój utwór na licencji Creative Commons.

Cele wychowawcze:

  •  Uczeń kształtuje postawę świadomego korzystania z nowych technologii oraz cudzych utworów.
  •  Uczeń jest przygotowany do aktywnego uczestnictwa w życiu kulturalnym.
  •  Uczeń przygotowany jest do dzielenia się swoja twórczością.

 

 

 


Przebieg zajęć:

 Przebieg lekcji:

1.  Nauczyciel przeprowadza czynności organizacyjne.

 

2.  Nauczyciel wprowadza zagadnienie otwartości w sieci rysując dowolną postać na tablicy/kartce papieru. Następnie zadaje uczniom pytanie, czy ich zdaniem jest to utwór (nauczyciel naprowadza uczniów, formułują wspólnie definicję utworu). W daleszj kolejności uczniowie zastanawiają się, co wolno im zrobić z utworem nauczyciela w granicach prawa, np. czy wolno opublikować go na plogu, skopiować, powielić, sprzedać itp. W ten sposób uczniowie dzielą się swoją wiedzą i intuicjyjnym przekonaniem dotyczącym wykorzystania cudzego dzieła.

 

3.  Nauczyciel wprowadza pojęcie osobistego i majątkowego prawa autorskiego, a uczniowie starają się odgadnąć, co gwarantuje autorowi każde z nich. Dowiadują się także, jak długo obowiązuje prawo autorskie i co grozi za jego naruszenie. W tym miejscu warto przytoczyć anegdotę, która pozwoli łatwiej wyobrazić sobie stosowanie prawa w praktyce (ciekawa może być informacja, że dzieła Miłosza będzie można opublikować w bibliotece szkolnej Wolne Lektury 2074 r. lub historia prawników George'a Lucasa bezlitośnie ścigających wszelkie bezprawne wykorzystanie Star Warsów). 

 

4.  A co jeśli będziecie chcieli wykorzystać ludzika do własnych potrzeb, nie publikując go?  - tym pytaniem nauczyciel naprowadza uczniów na zagadnienie dozwolonego użytku i uzupełnia go o wyjątek edukacyjny. W tej części zajęć uczestnicy dowiedzą się, co wolno w ramach dozwolonego użytku, co powszechnie kojarzy się z piractwem (np. ściąganie plików na własny użytek). 

 

5.  W dalszej części rozmowy prowadzący zadaje pytanie „Wyobraźmy sobie, że nie mam nic przeciwko temu, żeby ktoś wykorzystał mojego ludzika. Jednak prawo autorskie chroni go od momentu powstania. Co mogę zrobić żeby każdy mógł sobie ściągnąć ludzika na swój komputer i wykorzystać w dowolny sposób?” Uczniowie starają się odgadnąć, jakie rozwiązanie może znaleźć nauczyciel w takiej sytuacji i jak dać znać użytkownikom, że mogą legalnie wykorzystać utwór. Po swobodnej wymianie opinii nauczyciel wprowadza pojęcie otwartych licencji Creative Commons.6. Po krótkim wyjaśnieniu idei CC nauczyciel dzieli uczniów na 4 grupy. Każda z grup otrzymuje kartę z wyjaśnieniem, jak działa jedna z licencji Creative Commons.

 

6.  Po krótkim wyjaśnieniu idei CC nauczyciel dzieli uczniów na 4 grupy. Każda z grup otrzymuje kartę z wyjasnieniem jak działa Creative Commons:

 

CC BY Uznanie autorstwa. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne pod warunkiem, że zostanie przywołane nazwisko autora pierwowzoru.
CC BY-NC Użycie niekomercyjne. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać objęty prawem autorskim utwór oraz opracowane na jego podstawie utwory zależne jedynie do celów niekomercyjnych.
CC BY-SA Na tych samych warunkach. Wolno rozprowadzać utwory zależne jedynie na licencji identycznej do tej, na jakiej udostępniono utwór oryginalny.
 CC BY-ND Bez utworów zależnych. Wolno kopiować, rozprowadzać, przedstawiać i wykonywać utwór jedynie w jego oryginalnej postaci – tworzenie utworów zależnych nie jest dozwolone.

 

      Uczniowie analizują swój rodzaj licencji i zastanawiają się, na co zezwala on, a na co  nie w przypadku rysunku ludzika. Następnie dzielą się wnioskami na forum (np. Co jeśli
autor ludzika nie ma nic przeciwko temu, żeby ktoś skopiował utwór, opublikował go gdzie indziej i dorobił ludzkowi wąsy? Wówczas zastosujemy licencję CC BY-NC, która
zezwala jedynie na wykorzystanie niekomercyjne. Rozmowa toczy się tak długo, dopóki wszystkie 4 warianty licencji nie zostaną jasno omówione.

 

7. Grupa pod okiem nauczyciela szuka podobnego ludzika w internecie, najpierw zgodnie z własnym wyczuciem, później w wyszukiwarkach zaawansowanych serwisów http://flickr.comhttp://google.pl i http://search.creativecommons.org/. W ten sposób uczniowie uczą się wyszukiwania zasobów na otwartej licencji.

 

8. Nauczyciel wprowadza pojęcie domeny publicznej na przykładzie serwisu http://clipart.org

 

9. Uczniowie publikują rysunek nauczyciela w serwisie flickr.com (po wcześniejszym założeniu konta przez nauczyciela) i oznaczają wybraną licencję Creative Commons.

 

10. Następnie publikują remiks utworu w postaci ludzika z wąsem (wybierają opcję CC BY-SA). Nauczyciel prosi o podanie ich ulubionych przykładów remiksów, pokazuje również kilka wybranych przez siebie (np. Remiks remiksu audiobooka Asnyka „Między nami nic nie było” Fundacji Nowoczesna Polska http://www.youtube.com/watch?v=PR2WCkBQ3Ek ).

 

11. Uczniowie swobodnie surfują przez kilka minut w internecie biorąc udział w konkursie na najśmiejszniejsze (najciekawszy, najstraszniejszy itp.) zdjęcie (fotografię, rysunek, grafikę, kawałek muzyczny) opublikowany na otwartej licencji lub znajdujący się w domenie publicznej.

 

12. Podsumowując nauczyciel przypomina najważniejsze pojęcia wprowadzone w czasie zajęć i prosi o ich wyjaśnienie. Zachęca również do dzielenia się swoją twórczością w sieci oraz do korzystania z otwartych zasobów.

 

Utwór - oryginalny, niepowtarzalny, musi się wyróżniać z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy (w danej dziedzinie); nie ma jednoznacznej definicji co jest, a co nie jest utworem, decydują obiektywne okoliczności.

 

Podstawowym narzędziem Creative Commons są licencje prawne pozwalające zastąpić tradycyjny model „Wszystkie prawa zastrzeżone” zasadą „Pewne prawa zastrzeżone” – przy  jednoczesnym poszanowaniu zasad prawa autorskiego. Licencje Creative Commons oferują różnorodny zestaw warunków licencyjnych – swobód i ograniczeń. Dzięki temu autor może samodzielnie określić zasady, na których chce dzielić się swoją twórczością z innymi. W ciągu dziesięciu lat działalności Creative Commons zbudowała silną pozycję na świecie poprzez intensywną promocję twórczości oraz tworzenie warunków legalnego dostępu do dóbr kultury.

 

 

 

Przydatne linki:

http://creativecommons.pl/

http://www.youtube.com/watch?v=PR2WCkBQ3Ek

http://flickr.com

http://google.pl

http://search.creativecommons.org/

http://jamendo.com

http://clipart.org

http://koed.org.pl

http://wiki.wolnepodreczniki.pl/Pomoc:Podstawowe_informacje_o_prawie_autorskim

http://wolnelektury.pl

 

 

 

 

 

 

 


Bibliografia:

Scenariusz powstał w ramach projektu "Wolne okładki" Akademii Orange.