Cały świat to jeden wielki Chełm

Cały świat to jeden wielki Chełm (scenariusz)

Temat: Edukacja regionalna
Miejscowość: Chełm
Powiązane przedmioty nauczania:
  • Język polski
  • Historia
  • Wiedza o społeczeństwie
  • Godzina wychowawcza
  • Wiedza o regionie
Metody pracy
  • Dyskusja
  • Praca z komputerem
  • Praca z obrazami/zdjęciami
  • Praca w grupach
  • Prezentacja
Autor: Beata Łukaszewska-Breś
Czas trwania lekcji: 45 min.
Grupa docelowa (uczniowie): III/SP

Streszczenie:

Nauczyciel krótko wprowadza w tematykę lekcji, prezentując dane dotyczące struktury narodowościowej przedwojennego Chełma. Rozdaje mapę turystyczną Chełma, prosząc aby uczniowie znaleźli obiekty związane z chełmskimi Żydami. Wyjaśnia znaczenie Chełma w kulturze żydowskiej oraz temat lekcji, cytując fragment opowiadania Isaaca B. Singera. Praca w klasie odbywa się w grupach. Lekcja kończy sie dyskusją.


Cele zajęć:


Cel ogólny:

  • poznanie historii Żydów chełmskich;
  • zainteresowanie wielokulturową przeszłością miasta;
  • rozwijanie postaw tolerancji i szacunku dla innych narodów.


Cele operacyjne - Uczeń
:

  • zna historię Żydów chełmskich oraz związane z nią zabytki;
  • czyta ze zrozumieniem teksty źródłowe i źródła ikonograficzne;
  • omawia specyfikę humoru żydowskiego i pojęcia "chełmski mędrzec";
  • zna lokalizację zabytków żydowskich na terenie Chełma.

Przebieg zajęć:


Wprowadzenie

Nauczyciel informuje, że lekcja będzie dotyczyć żydowskiego dziedzictwa kulturowego Chełma ze zwróceniem uwagi na zagadnienie tolerancji.

Część główna

Dzielimy klasę na grupy i rozdajemy instrukcje dla poszczególnych grup:

Grupa I - Załącznik nr 1

Zapoznaj się z krótką historią Żydów w Chełmie. Odpowiedz na pytania:

  1. Kiedy została założona gmina żydowska i jakie posiadała przywileje?
  2. Jakie zmiany zaszły w organizacji życia gminy w okresie XVI-XIX w.?
  3. Przedstaw dorobek kulturalny chełmskich Żydów.
  4. Jakie były ich losy w latach II wojny światowej?


Grupa II - Załącznik nr 2

Zapoznaj się ze źródłami ikonograficznymi. Wykonaj następujące polecenia:

  • wskaż usytuowanie obiektów na współczesnym planie miasta;
  • opisz budynki widoczne na fotografii (wielkość i architektura kamienic);
  • opisz szczegóły (szyldów, sklepów, zakładów rzemieślniczych, pojazdów, nawierzchni);
  • opisz wygląd ludzi i ich zachowań (stroje, pozy, czynności).


Grupa III - Załącznik nr 3

Zapoznaj się z opowiadaniem Isaaca Bashevisa Singera Głupcy z Chełma i ich dzieje i odpowiedz na pytania:

  1. Na czym polegał specyficzny sposób myślenia chełmskich Żydów?
  2. Co oznacza określenie chełmski mędrzec?
  3. Przygotuj krótką inscenizację najlepiej Twoim zdaniem charakteryzującą głupców chełmskich.


Grupa IV - Załącznik nr 4

Zapoznaj się ze z wybranymi reklamami, jakie ukazywały się w Zwierciadle w latach 1923-1932 i na ich podstawie wykonaj następujące polecenia:

  1. Wynotuj nazwiska właścicieli sklepów i przedsiębiorstw.
  2. Wskaż branże w których działał kapitał żydowski.
  3. Wymień produkty reklamowane w okresie międzywojnia w prasie chełmskiej.
  4. Na mapie zaznacz miejsca obiektów wymienianych w reklamach.


Grupa V - Załącznik nr 5

Zapoznaj się z relacją Lipmana Sznajdera o życiu Żydów w Chełmie pod okupacją niemiecką w latach 1939-1942 i odpowiedz na pytania

  1. Jak z perspektywy autora wspomnień wyglądały pierwsze dni wojny?
  2. Jakie były postawy ludności żydowskiej wobec okupantów?
  3. Jakie represje stosowali Niemcy wobec Żydów?
  4. Jakie stosunki według autora łączyły Polaków z żydowskimi mieszkańcami Chełma?

Uczniowie w grupach przygotowują się do prezentacji. Nauczyciel kontroluje prace zespołów. Prezentacja pracy grup.

Podsumowanie

Dyskusja na temat miejsca Żydów w historii i kulturze przedwojennego Chełma.


Bibliografia:
  1. K. Czernicki, Chełm przeszłość i pamiątki, Chełm 1992.
  2. Grynberg M., Kotowska M. (oprac.),   Życie i zagłada Żydów polskich 1939-1945. Relacje świadków, Warszawa 2003, s. 80-88.
  3. Isaac Bashevis Singer, "Głupcy z Chełma i ich dzieje" Rocznik Chełmski tom V, 1999.
  4. Isaac Bashevis Singer, Opowiadania, Warszawa 1993.
  5. Zętar J. , Jak „czytać” stare fotografie, w: Dziedzictwo kulturowe Żydów na Lubelszczyźnie. Materiały dla nauczycieli, red. M. Kubiszyn, G. Żuk, M. Adamczyk-Garbowska, Lublin.

Materiały dodatkowe:
caly_swiat_zal.pdf