Unde malum? Dlaczego pamiętamy o Heniu Żytomirskim?

Unde malum? Dlaczego pamiętamy o Heniu Żytomirskim? (scenariusz)

Temat: Historia
Powiązane przedmioty nauczania:
  • Język polski
  • Historia
  • Wiedza o społeczeństwie
  • Wiedza o kulturze
  • Godzina wychowawcza
  • Wiedza o regionie
Metody pracy
  • Burza mózgów
  • Dyskusja
  • Pogadanka
  • Praca w grupach
  • Praca z mapą
  • Praca z obrazami/zdjęciami
  • Praca z tekstem
  • Prezentacja
  • Warsztaty
Autor: Agnieszka Bernat
Czas trwania lekcji: 1 x 45. min. lub 2 x 45 min.
Grupa docelowa (uczniowie): III/Gim.

Streszczenie:

Lekcja poświęcona historii Henia Żytomirskiego z wykorzystaniem różnych kontekstów.


Cele zajęć:


Cele operacyjne - Uczeń:

  • Rozumie znaczenie pojęć: topos unde malum (pochodzenia zła), holokaust (w obu znaczeniach), getto, Akcja Reinhardt.
  • Interpretuje wiersz Różewicza metodą  twórczego przekształcania wzoru.
  • Formułuje swoje stanowisko na temat holokaustu, dostrzega powtarzalność schematów zła w historii.
  • Odczytuje symbolikę studni.
  • Sytuuje historię Henia w kontekście historii swojego miasta i własnej.

Przebieg zajęć:


Wprowadzenie

Prowadzący wita uczestników i informuje, że zajęcia będą dotyczyły historii Henia Żytomirskiego, chłopca mieszkającego kiedyś w Lublinie. 

Część główna

1. Uczniowie w małych grupach otrzymują „wiersz połówkowy” - uzupełniają własną treścią luki w utworze T. Różewicza Unde malum (zał. 1).

2. Ochotnicy odczytują swoje teksty, następuje rozmowa o istnieniu zła w świecie, odwołanie do znanych uczniom utworów podejmujących ten problem (w gimnazjum to np.: fragmenty Biblii, mit o Prometeuszu, Pandorze, Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, Dusiołek Leśmiana, Przypowieść Baczyńskiego).

3. Wprowadzenie terminu unde malum jako motywu obecnego w literaturze od stuleci; (Leibniz: Si Deus est, unde malum?) zapisanie pierwszej części tematu.

4. Prezentacja zdjęcia Henia z Krakowskiego Przedmieścia 64 z roku 1939 (zał. 2)

5. Odczytanie początku biografii - nie zapowiadającej tragedii (zał. 3).

6. Próba odpowiedzi, jakie mogły być dalsze losy Henia.

7. Prezentacja multimedialna lubelskiej dzielnicy żydowskiej przed Zagładą i po niej (zał. 4).

8. Wprowadzenie terminów:  holokaust - etymologia słowa, podwójna pisownia; getto; Akcja Reinhardt.

9. Zatrzymanie zdjęć studni z ulicy Szerokiej - z kolejką ludzi czekających na wodę i współcześnie - bezużytecznej.

10. Odczytanie wraz z uczniami symboliki studni (można skorzystać ze Słownika symboli) - oznacza życie, poszukiwanie, mikrokosmos, woda w studni to również symbol ludzkiego losu.

11. Dyskusja: dlaczego Henio zginął? (próba uogólnienia). Czy umiera również dziś? Jaki jest los dzieci we współczesnym świecie?

12. Henio Żytomirski - symbol niewinnej ofiary, niezawinionego cierpienia - przykłady z literatury (przywołanie postaci Hioba). Zapis drugiej części tematu.

13. Czy powinniśmy pamiętać o Heniu? Po co jest dzisiejsza lekcja? (tablica - słowa K .Wyki: „Formy, jakimi Niemcy likwidowali Żydów, spadają na ich sumienie. Reakcja  na  te  formy  spada  jednak  na  nasze  sumienie”).

14. Informacje o akcji „Listy do Henia” (zał. 5).

15. Różewicz Unde malum - odczytanie wiersza T. Różewicza z tomu Zawsze fragment. Recykling. Ewentualnie - interpretacja tytułu tomu.

Praca domowa

Napiszę list do Henia.


Materiały dodatkowe:
unde_malum_zal.pdf