Dom, szkoła i praca - życie codzienne w żydowskim Lublinie

Dom, szkoła i praca - życie codzienne w żydowskim Lublinie (scenariusz)

Temat: Wielokulturowość
Powiązane przedmioty nauczania:
  • Język polski
  • Historia
  • Wiedza o społeczeństwie
  • Wiedza o kulturze
  • Religia
  • Godzina wychowawcza
  • Wiedza o regionie
Metody pracy
  • Dyskusja
  • Opowiadanie
  • Praca w grupach
  • Praca z mapą
  • Praca z obrazami/zdjęciami
  • Praca z tekstem
  • Prezentacja
  • Wykład
Pomoce dydaktyczne: fragmenty wspomnień starszych mieszkańców Lublina (załączniki 2,3,4,5,6,7), fotografie archiwalne i współczesne plany Lublina, encyklopedia, słownik lub leksykon kultury żydowskiej, słowniczek terminów związanych z kulturą żydowską, współczesny plan Lublina dużego formatu
Autor: Marta Kubiszyn
Czas trwania lekcji: 45 minut
Grupa docelowa (uczniowie): Szkoła Ponadpodstawowa

Streszczenie:

Na zajęciach nauczyciel opowiada krótką  historię o Żydach na Lubelszczyźnie, pokazując ilustracje dawnej dzielnicy żydowskiej. Następnie dzieli uczniów na grupy, z których każda otrzymuje kserokopie archiwalnych zdjęć, fragmenty wspomnień oraz plan wspołczesnego i przedwojennego Lublina.


Cele zajęć:

Cele ogólne:

  • zapoznanie się z historią  Żydów w Lublinie;
  • poznanie warunków życia mniejszości żydowskiej.
     


 Cele operacyjne- Uczeń:

  • poznaje topografię i wygląd nieistniejącej dzielnicy żydowskiej w Lublinie;
  • lokalizuje poszczególne obiekty (istniejące i nieistniejące) tej dzielnicy;
  • poznaje w zarysie historię gminy żydowskiej w Lublinie;
  • posługuje się podstawowymi pojęciami związanymi z kulturą i religią żydowską;
  • poznaje warunki życia w dawnej dzielnicy żydowskiej;
  • korzysta z różnych źródeł wiedzy historycznej (wykład, podręczniki, słowniki, encyklopedie, relacje, teksty literackie).

 


Przebieg zajęć:
  1. Nauczyciel wygłasza krótki wykład o historii Żydów w Lublinie ilustrowany zdjęciami dawnej dzielnicy żydowskiej (patrz załącznik 1).
  2.  Nauczyciel dzieli uczniów na 6 grup, z których każda będzie pracować nad jedną z relacji dotyczących przedwojennego Lublina. Każda z grup otrzymuje także plan przedwojennego i współczesnego Lublina oraz kserokopie przedwojennych fotografii.
  3.  Każda grupa przedstawia zebrane przez siebie informacje uczniom z innych grup.
  4.  Nauczyciel przygotowuje z uczniami plan miejsc związanych z obecnością Żydów w Lublinie - na współczesnym planie uczniowie zaznaczają nieistniejące ulice i wzmiankowane w relacjach  budowle dawnej dzielnicy żydowskiej (ulica: Szeroka, Krawiecka, Jateczna; jesziwa; Wielka Synagoga).
  5.  Praca domowa – do wyboru:
    - uczniowie opracowują (w oparciu o słowniki, encyklopedie lub inne źródła np. Internet) słowniczek pojawiających się w tekstach źródłowych pojęć związanych z kulturą i religią żydowską (np.: synagoga (bóżnica), rabin, cadyk, Talmud, Tora, menora, tałes, mezuza, getto, mełamed, szabas (szabat), diaspora, Pesach, Szawuot, Sukkot, Rosz Haszana, Jom Kipur, Chanuka, Purim);
    - uczniowie nagrywają (lub spisują) własne relacje o przedwojennym Lublinie.
  6.  Podczas kolejnej lekcji nauczyciel może zorganizować wycieczkę po nieistniejącej dzielnicy żydowskiej.

 

Grupa I

Relacja p. Józefa Achtmana (załącznik 2), plany Lublina, kserokopie przedwojennych fotografii.

Pytania i polecenia:

  1.  Na podstawie tekstów, fotografii i planów przedwojenngo Lublina określ, gdzie znajdowało się Miasto Żydowskie.
  2.  Wskaż na przedwojennym planie miasta poszczególne ulice dzielnicy żydowskiej. Porównaj przedwojenny i współczesny plan śródmieścia Lublina i wskaż, które ulice już nie istnieją.
  3.  Czym zajmowali się mieszkańcy dzielnicy żydowskiej?
  4.  Jak sądzisz, dlaczego Bramę Grodzką nazywano dawniej "żydowską"?


 

Grupa II

Relacja p. Bogdana S. Pazura (załącznik 3), plany Lublina, kserokopie przedwojennych fotografii.

Pytania i polecenia:

  1.  Na podstawie tekstów, fotografii i planów przedwojennego Lublina określ, gdzie znajdowało się Miasto Żydowskie.
  2.  Wskaż na przedwojennym planie miasta ulicę, na której mieszkał p. Bogdan Stanisław Pazur. Czy ta ulica  nadal istnieje? Spróbuj wskazać jej przebieg na współczesnym planie Lublina.
  3.  Opisz wygląd ulicy Krawieckiej. W jakich warunkach żyli jej mieszkańcy przed wojną? Czy mieli bieżącą wodę i prąd?
  4.  Czym zajmowali się mieszkańcy tej ulicy?


 

Grupa III

Relacja p. Samuela Lejba Schneidermana (załącznik 4), plany Lublina, kserokopie fotografii.

Pytania i polecenia:

  1.  Na podstawie tekstów, fotografii i planów przedwojenngo Lublina określ, gdzie znajdowało się Miasto Żydowskie.
  2.  Na przedwojennym planie Lublina wskaż ulicę Jateczną. Czy ta ulica  nadal istnieje? Spróbuj wskazać jej przebieg na współczesnym planie Lublina.
  3.  Opisz wygląd ulicy Jatecznej. W jakich warunkach żyli jej mieszkańcy przed wojną?
  4.  Odszukaj w encyklopedii (leksykonie lub słowniku) znaczenie wyrazów: Talmud, tałes, mezuza, synagoga, blina.

 

Grupa IV

Relacja p. Zahawy Lichtenberg (załącznik 5), plany Lublina, kserokopie fotografii.

Pytania i polecenia:

  1.  Na podstawie tekstów, fotografii i planów przedwojenngo Lublina określ, gdzie znajdowało się Miasto Żydowskie.
  2.  Na przedwojennym planie Lublina wskaż ulicę Szeroką i Grodzką. Czy te ulice nadal istnieją? Spróbuj wskazać przebieg ulicy Szerokiej na współczesnym planie Lublina.
  3.  W jakich warunkach żyli mieszkańcy dzielnicy żydowskiej? Czy mieli wodę i prąd?
  4.  Czym zajmowali się rodzice p. Zahawy Lichtenberg?
  5.  Jakimi językami posługiwała się młodzież żydowska mieszkająca w Lublinie? Sprawdź w encyklopedii (leksykonie, słowniku) znaczenie słowa „jidisz”.

 


Grupa V

Relacja p. Mosze Opatowskiego (załącznik 6), plany Lublina, kserokopie fotografii.

Pytania i polecenia:

  1. Porównaj przedwojenny i współczesny plan Lublina. Wskaż na przedwojennym planie wzmiankowaną w relacji ulicę Szeroką. Czy ta ulica nadal istnieje? Spróbuj określić jej przebieg na współczesnym planie miasta.
  2.  Czym zajmowali się rodzice p. Mosze Opatowskiego?
  3.  Do jakich szkół chodził p. Mosze Opatowski? Sprawdź w encyklopedii (leksykonie, słowniku) znaczenie słów: „cheder”, „koszerny”.
  4.  Jakich języków używali żydowscy mieszkańcy przedwojennego Lublina?

 


Grupa VI

Relacja Reginy Winograd z d. Milsztajn (załącznik 7), plany Lublina, kserokopie fotografii.

Pytania i polecenia:

  1.  Porównaj przedwojenny i współczesny plan Lublina. Wskaż na przedwojennym planie wzmiankowaną w relacji ulice Lubartowską. Czy ta ulica nadal istnieje? Wskaż ją na współczesnym planie miasta.
  2.  Znajdź na przedwojennym planie Lublina ulicę Podzamcze. Jak wyglądała zabudowa tej ulicy?
  3.  O jakich zwyczajach żydowskich dowiadujemy się z relacji? Sprawdź w encyklopedii (leksykonie, słowniku) znaczenie słów: „synagoga”, „jesziwa”, „szabas” (szabat), „mełamed”.
  4.  Z czego utrzymywała się rodzina p. Zahawy Lichtenberg? Jaką pracę wykonywał jej ojciec?


 

 


Materiały dodatkowe:
zycie_codzienne_w_zydowskim_lublinie_zalaczniki.pdf